Dlaczego warto operować guzy głowy? Oponiaki, glejaki, guzy przerzutowe, adenokarcinomy, guz z komórek histiocytarnych.

Wstęp – czym jest guz mózgu i dlaczego jest tak poważny?

Guz mózgu to nieprawidłowy rozrost komórek w obrębie mózgu lub struktur przylegających. Może mieć charakter pierwotny (powstający w mózgu) lub wtórny (przerzutowy). Mózg odpowiada za zachowanie, świadomość, ruch i funkcje życiowe( oddychanie, kontrola temperatury, łaknienie, pragnienie, oddawanie kału i moczu). Mózg znajduje się w zamkniętej przestrzeni czaszki, której jest miejsce na tkankę nerwową, płyn mózgowo-rdzeniowy oraz krew. Jeśli pojawia się dodatkowy „lokator” w tym „mieszkaniu” wzrasta ciśnienie wewnątrzczaszkowe, prowadząc do objawów neurologicznych, a nawet nagłej śmierci. Oznacza to, że nawet niewielki guz może powodować poważne objawy neurologiczne.

Jaki jest najczęstszy objaw guza mózgu?

Najczęstszym guza mózgu objawem guz mózgu u psów są napady padaczkowe.

Co jeszcze powinno mnie zaniepokoić jeśli podejrzewam guza mózgu u mojego psa lub kota?

Dodatkowo obserwuje się Zmiany zachowania, napieranie głową na przeszkody, stawanie w kątach, dezorientacja, zaburzenia widzenia. Zwierzęta potykają się, mogą mieć zaburzenia równowagi i oddychania. Może pojawiać się oczopląs.

Objawy w zależności od lokalizacji guza

1. Przodomózgowie (Funkcje: zachowanie, świadomość, widzenie)

Objawy:

• zmiany zachowania (apatia, agresja),
• utrata wyuczonych reakcji,
• napieranie głową,
• krążenie,
• zaburzenia widzenia,
• napady padaczkowe (najczęstszy objaw).

2. Pień mózgu (Funkcje: oddychanie, praca serca, nerwy czaszkowe).

Objawy:

• zaburzenia równowagi,
• osłabienie,
• trudności w połykaniu,
• zmiana głosu,
• porażenie,
• śpiączka.

3. Układ przedsionkowy (Funkcja: błędnik, równowaga)

Objawy:

• przechylenie głowy,
• chwiejny chód,
• oczopląs,
• wymioty,
• przewracanie się.

4. Móżdżek (Funkcje: koordynacja ruchu)

Objawy:

• niezborność,
• „wysoki krok” (hipermetria),
• Zamiarowe drżenie głowy (np. przy schylaniu do miski)
• szeroka postawa.

5. Rdzeń kręgowy (Funkcje:chód)

Objawy:

• niezornosc, plegia, pareza

Jak zdiagnozować guza mózgu i rdzenia?

Najważniejszym jest wykonanie badania neurologicznego, które określi w którym miejscu układu nerwowego może być zmiana zlokalizowana. Trafna neurolokalizacja jest niezbędna do wykonania badania obrazowego MRI(rezonansu magnetycznego). Zawsze należy wykonać badanie krwi, moczu, echo serca aby sprawdzić ogólny stan zdrowia, oraz wykluczyć choroby, które uniemożliwiłyby znieczulenie. Badanie USG, RTG, tomografia jamy brzusznej i klatki piersiowej mogą być pomocne aby wykluczyć zmiany nowotworowe przerzutowe.

Czy guza mózgu lub rdzenia można zdiagnozować przy wykorzystaniu CT czyli tomografii komputerowej?

Nie wszystkie guzy będą widoczne w badaniu tomograficznym, gdyż pokazuje ono lepiej
tkanki kostne niż tkanki miękkie. Jednakże jeśli zmiana będzie rozległa, ułożona
pozaosiowo tomograf może być wystarczający do uzyskania diagnozy. Tomograf jest tez
lepszy u pacjentów, których stan zdrowia pozwała na krótkie znieczulenie.

Leczenie

Leczenie guzów mózgu u zwierząt opiera się na kilku metodach, które często stosuje się łącznie. Wybór terapii zależy od rodzaju guza, jego lokalizacji, stopnia zaawansowania oraz stanu ogólnego pacjenta.

Dostępne metody leczenia:

• leczenie chirurgiczne (kraniotomia),
• radioterapia,
• chemioterapia,
• leczenie objawowe (paliatywne).

Największe szanse na wydłużenie życia i poprawę jego jakości daje leczenie przyczynowe, czyli chirurgiczne usunięcie guza wraz z radioterapią.

Kraniotomia – operacyjne leczenie guzów mózgu

Na czym polega zabieg?

Kraniotomia to specjalistyczny zabieg neurochirurgiczny polegający na:

1. otwarciu jamy czaszki (usunięciu fragmentu kości),
2. uzyskaniu dostępu do mózgu,
3. zlokalizowaniu i usunięciu guza (całkowicie lub częściowo),
4. zamknięciu struktur i odtworzeniu ciągłości czaszki.

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym i wymaga:

• precyzyjnego planowania na podstawie MRI,
• doświadczenia neurochirurgicznego,
• odpowiedniego zaplecza anestezjologicznego.

➡️ Najlepsze wyniki uzyskuje się w przypadku guzów dobrze odgraniczonych, takich jak
oponiaki.

Czy zawsze można usunąć guz?

Nie każdy guz kwalifikuje się do operacji.

Ograniczenia:

• głęboka lokalizacja (np. pień mózgu),
• charakter naciekający (np. glejaki),
• ryzyko uszkodzenia struktur odpowiedzialnych za funkcje życiowe.

W takich przypadkach stosuje się inne metody, np. radioterapię.

Możliwe powikłania po operacji mózgu

Kraniotomia jest zabiegiem zaawansowanym i wiąże się z ryzykiem powikłań, takich jak:

Powikłania neurologiczne:

• nasilenie objawów neurologicznych,
• zaburzenia świadomości,
• napady padaczkowe,
• niedowłady lub porażenia,
• zaburzenia widzenia.

Powikłania ogólne:

• krwawienie,
• obrzęk mózgu,
• infekcja,
• problemy z gojeniem rany.

Powikłania zagrażające życiu:

• zaburzenia oddychania (szczególnie przy zmianach w pniu mózgu),
• śpiączka,
• zgon.

➡️ Ryzyko powikłań zależy od lokalizacji guza i stanu pacjenta przed operacją.

Rekonwalescencja po kraniotomii

Proces powrotu do zdrowia po operacji mózgu jest indywidualny i może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Pierwsze dni po operacji:

• hospitalizacja i intensywne monitorowanie,
• kontrola bólu,
• leczenie przeciwobrzękowe (sterydy),
• leki przeciwpadaczkowe.

Okres po wypisie:

• ograniczenie aktywności,
• spokojne środowisko,
• regularne kontrole neurologiczne,
• stopniowy powrót do normalnego funkcjonowania.

Rokowanie

Zależne od typu guza: oponiaki – lepsze rokowanie, glejaki – ostrożne, przerzuty – złe.

Piśmiennictwo

Carrera-Justiz S., 2025; José-López R., 2021; Miller AD., 2019; Merickel JL., 2021; Guy B.,
2024; Geiger R., 2025.